HTML 5 ve Mobil Oyun Teknolojilerinin Önemi

14Haz11

Kemal Akay

Elektronik dediğimiz zaman akıllara yalnızca Amerika veya Japonya gelir ancak Finlandiya da bu konuda oldukça donanımlı. Nokia, bildiğiniz gibi bir Finlandiya markası ve telekomünikasyon dünyasının önemli devlerinden biri. Her ne kadar son dönemde akıllı cep telefonları furyasına ayak uyduramamış olsa da hala her yıl 40 milyondan fazla kişiye ulaşan bir kitlesi var. Finlandiya, zaten ülke olarak II. Dünya Savaşı’nda da iletişim teknolojileri konusunda çok önemli bir jeo-politik konuma sahipti. Bu özelliğini var olan serbest ekonomi piyasaları şartları içerisinde sürdürerek markalaşmayı sağladı ve yıllar içerisinde pazarda iyi bir yer edinmeyi başardı. Bu konuda Finlandiya’dan birçok örnek verebilmek mümkün. Nokia haricinde Linux, Finlandiyalı Linus Torvalds tarafından bitirme tezi olarak geliştirilmiş bir işletim sistemi. Oyun dünyasının önemli yapımlarından Max Payne ve Alan Wake’i geliştiren stüdyo da Finlandiyalı bir şirket: Remedy.

Ancak Remedy, Finlandiya’daki oyun sektöründe ayrıcalıklı bir konuma sahip. Remedy stüdyosu, dünyada AAA kalitesinde yapım geliştiren en küçük ekibe sahip, sadece 45 kişi çalışıyor. Bunun haricinde Finlandiya stüdyoları daha çok çevrimiçi ve mobil platformlarına yapımlar geliştiriyor1 . Bunların arasında en çok önplana çıkan ekip ise Rovio, Angry Birds oyununu geliştiren stüdyo.  Doğru stratejilerle doğru platforma yatırım yapan Rovio, Apple’ın en önemli üçüncü parti geliştiricilerinden, şimdiye kadar 80 milyondan fazla indirildi. Öyle ki el konsolları piyasasının Şah-ı Cihan Nintendo bile bu ivmeli yükseliş karşısında tedirgin.

Finlandiya’daki oyun stüdyolarının yükselişi

2002 yılında kurulan Finlandiyalı Universomo oyun stüdyosunun kurucusu ve yöneticisi Markku Hakala, mobil oyunları geliştirmenin en mantıklı yol olduğunu belirtiyor. “Daha önce oyun sektöründe hiç deneyimimiz yoktu, bu yüzden PC ve konsol oyunları bize oldukça uzaktı.”

Mobil oyunlar genç jenerasyondaki oyunculara oyun geliştirme imkanı sunuyor. Hakala, Finlandiya’daki demoscene kültürünün ve Nokia’nın varlığının programcıları ve geliştiricileri bu platforma yönlendiren ana sebepler olduğunu vurguluyor. Demoscene; kısaca programlama ve sanatsal yeteneklerle yapımların üretildiği bir disiplin, oyun gibi ama interaktif değildir ve oyunların aksine tek bir durum (state) bulunur. Finlandiya’da her yıl en geniş kapsamlı demopartilerden biri düzenlenir: Assembly. Bu organizasyona her yıl dünyanın farklı yerlerinden  5,000’e yakın kişi katılır.

Eskiden Sobee’nin bünyesinde bulunmuş, şu an ise Microsoft’ta yazılımcı olarak çalışan Bilgem Çakır da demoscene’lerin önemini her zaman vurgular. “Teknik metotların dengesi en iyi bu geliştirme ortamında sağlanır. Ayrıca küçük ama yapılabilirliği daha yüksek olan yapımlar olduğu için hem öğretici, hem de eğlencelidir. Ekip içerisindeki üyeler arasında dayanışma sağlar ve sabretmeyi öğretir.”2  Türkiye’de iki tane demoparty organizasyonu vardır. Biri Bilgi Üniversitesi’nde düzenlenen Nightshift, diğeri ise Boğaziçi Üniversitesi’nde organize edilen 7DX Party. Bu organizasyonlara katılan kişi sayısı 100-150 arasındadır. Finlandiya’daki Assembly etkinliğiyle karşılaştırıldığı zaman oldukça düşük bir rakam.

Finlandiya’da mobil platforma oyun geliştiren başka önemli bir stüdyo ise Sumea. 1999’da kurulan firma, 2004’te Kaliforniya merkezli Digital Chocolate tarafından satın alınmıştır. Digital Chocolate, küresel ölçekte en önemli 5 mobil platformu yayıncılarındandır ve Helsinki’deki stüdyoda dünyanın farklı yerlerinden 100 kişi çalışmaktadır. Universomo da Tampere şehrinde kurulan fakat genişledikten sonra Helsinki’de ofis açan bir stüdyodur. Universomo, her yıl çalışan sayısını ikiye katlamış ve Star Wars, 300 gibi yapımlar için oyunlar geliştirmiş firmadır. 2007’de THQ Wireless tarafından satın alınmıştır.

Finlandiya’da oyunların bir kültür endüstrisi olarak kabul görmesi ve geliştiricilerin sürekli birbiriyle iletişim halinde olması da ülkedeki oyun sektörünün gelişmesi sağlayan diğer kriterlerdir.

Bu tarihsel arkaplana sahip olan Finlandiya, mobil platformundaki yenilikler konusunda daha aktif. Nitekim Finlandiya’daki Rocket Pack, HTML 5 ve ağ teknolojileri geliştiren bir stüdyo ve henüz 6 aylık bir firmayken Disney tarafından 10 ile 20 milyon dolar arasında bir fiyata satın alındı (http://tinyurl.com/69g8p3r) .3

Türkiye için prototip

Türkiye’deki oyun stüdyoları gerekli sermaye ve teknik bilgiye sahip olmadan küresel ölçekte rekabet edebilecek yapımlar geliştirmeyi arzuluyor. Oysa ki Xbox 360, Playstation ve PC gibi platformlara oyunlar geliştirebilmek için gerekli altyapı Türkiye’de bulunmuyor. Nitekim önemli olan doğru platforma doğru stratejiyi yapmak. Kimse artık 60 dolarlık oyunları satın almak istemiyor, hele ki 1 dolara satın alabileceğiniz ürünler varken. Eğer Türkiye’deki geliştiriciler de sektördeki pastadan dilim almak istiyorsa doğru platforma yatırım yapmalı.

Geçen sene Anadolu Üniversitesi’ndeki seminerim için hazırladığım yazıda temel birikim, teknoloji, inovasyon ve pazarlamanın öneminden söz etmiştim. (http://tinyurl.com/6g7gysk) Temel birikim, ülkemizde bu konuda artan kaynaklarla ve üniversitelerde sağlanan yazılım eğitimleriyle giderek artıyor. Teknoloji konusunda ise artık herkes UDK’ya (Unreal Development Kit) bedava erişim sağlayabiliyor. Eskiden fiyatı 500,000 dolar olan bu oyun motorunu bugün sitesinden bedavaya indirebiliyorsunuz. Kendi oyun motorunuzu geliştirmeye çalışarak tekerleği yeniden icat etmenin anlamı yok. Ancak 3 boyutlu oyun geliştirmeyi düşünüyorsanız PC’ye değil mobil platforma yönelik yapımlar geliştirin. Türkiye’de bu konuda verebileceğimiz en iyi örnek iki kişi tarafından 2010 yılında kurulan Duello Games‘in geliştirdiği iSlash adlı oyundur. iSlash, şimdiye kadar 500,000’den fazla indirilen bir yapım.

Ülkemizde Free-2-play stratejisi başarılı oldu. Belki de bu sayede zaten Türk Telekom’un satın aldığı Sobee stüdyosu geliştirdiği yapımlarda başarılı oldu ve belki de bu yüzden diğer stüdyolar hep maddi sıkıntılar çekti ve kapanmak zorunda kaldı. Elbette ki ekiplerin deneyimleri ve yapımlarının içeriği de oyunların başarılarındaki önemli faktörler. Ancak ülkemizde gerekli teknik potansiyel olmasına rağmen yapılan yatırımlar başarısız oluyorsa bu yalnızca korsan sektörünün ülkemizde yaygın olmasına bağlanamaz (Aslında korsan sektörü Güney Koreliler için oyuncuya ulaşılan bir kanal işlevi de görüyor. Bedava olan bu oyunlar korsancılar tarafından oyunculara satılıyor ve yapımlar böylece yeraltı sektörü aracılığıyla geniş kitlelere ulaşma imkanı buluyor).4

 Free-2-play haricinde küçük ekiplerle ve küçük bütçelerle bir yere yatırım yapmak istiyorsanız, o da artık HTML 5 ve jQuery ile desteklenen sosyal ağ oyunları olacaktır. Geliştirdiğiniz yeni bir oyunla önplana mı çıkmak istiyorsunuz? HTML 5 teknolojilerini kullanan çevrimiçi bir oyun geliştirin çünkü ileride insanlar tek bir web adresine girerek World of Warcraft (bugün 11 milyon kişinin her ay ortalama 15 dolar harcadığı oyun) gibi oyunları iPhone veya benzeri platformlardan oynamak isteyecek. Gerekli alt-yapılar şimdiden sağlanıyor. Hatta Google’ın CEO’su Eric Schmidt de Şubat 2011’deki Dünya Mobil Konferans’ında tüm yazılımların ileride HTML 5 ile yazılacağını söyledi. Apple’ın CEO’su Steve Jobs da bir seminerinde “Flash is dead-Flash öldü” diye belirtmişti. İşe bir adım önde başlamak size her zaman avantaj sağlar. HTML 5 platformunda geliştirilen uygulamalar, herhangi bir yama olmadan Android, iOS, PC, Linux gibi birçok platformda çalışabiliyor. Rocket Pack’in geliştirdiği Rocket Engine ile 3 boyutlu, çevrimiçi özellikleri olan ve sosyal ağlarla entegre özelliklere sahip oyunlar geliştirebilirsiniz. Bir çözüm önerisi olarak HTML 5,  yeni bir yatırım alanı.

Doğru platforma yatırım yapıldığı sürece makul düzeyde bir sermaye ile ve çok fazla çalışana sahip olmadan yeni stüdyoların oyun sektörüne giriş yapabilmesi mümkün. Elbette ki Türkiye’deki oyun sektöründe eksik olan birçok şey var. Ancak bazı gelişmelerin olduğunu görüyoruz. Mount&Blade’in ticari başarısı, Sobee’nin Türk Telekom tarafından satın alınması, ODTÜ’deki ATOM projesi ve üniversitede düzenlenen Global Game Jam etkinliği, sosyal ağ oyunu geliştiricisi Peak Games’in 5 milyon dolar yatırım alması gibi gelişmeler sektöre katkıda bulunuyor. Tabii bu durumun daha da gelişmesi için başka çalışmalar da yapılabilir. Öncelikle oyun geliştiricileri arasında deneyimlerin paylaşıldığı ve iletişimin organize bir şekilde sağlandığı bir derneğin, federasyonun olması şart (Üzülerek 2007’deki bir etkinlikte iki farklı oyun stüdyosundan iki geliştiricinin birbirlerinin oyunlarını kötülediğine tanık oldum). Medya, oyun kültürü konusunda toplumu daha bilinçli bir şekilde bilgilendirmeli. Son olarak Türkiye’deki oyun geliştiricileri tıpkı Finlandiya’daki stüdyoların izlediği yol gibi rekabet edebileceği alandaki platformlara yatırım yapmalı ve yalnızca üretim sürecine değil, pazarlamaya da odaklanmalıdır.

1 Finlandiya’daki oyun stüdyolarının listesi için http://igda.fi/?page_id=3

2 Bilgem Çakır’ın 2010’da düzenlenen 7DX demoparty’deki seminerinden deşifre. Kendisi hakkında detaylı bilgi için http://nightnetwork.org/?page_id=2

3 iPhone’a oyun geliştiren ng:moco, 2 yıl içerisinde 400 milyon dolara satılmıştı. Electronic Arts 2 yıllık Facebook/iPhone’a oyun geliştiren Playfish stüdyosunu 275 milyon dolara satın almıştı. FarmVille’in geliştiricisi Zynga ise 3 yıl içerisinde 5.5 milyar dolarlık bir şirket oldu. Yıllık cirosu 600 milyon dolar. 3 ay içerisinde 1000 kişi istihdam ettiler. İçinde yaşadığımız enformasyon çağında tekno-ekonomi paradigmasındaki büyüklüğü anlamak için tüm bu rakamlar önemli.

 4Konu hakkında daha detaylı bilgi için bkz. Kültür endüstrisi ürünü olarak Dijital Oyun, Mutlu Binark – Günseli Bayraktutan Sütcü (2008) 

 



One Response to “HTML 5 ve Mobil Oyun Teknolojilerinin Önemi”

  1. 1 3boyutlu

    jobs ve apple ın başarılı olması flash öldü gibi bir lafı doğru yapmıyor malesef. Nokia öldü gibi bir laf etseydi belki haklı olabilirdi. html5 in her yerde görüntülenebilmesi de ilerde onu flash kadar yaygın yapacağı anlamına gelmez. Flash eklentisini yüklemek çok büyük bir engel de değil. Bu milyon ve milyar dolarlık şirketler çoğunlukla ve yoğunlukla flash kullanıyor olabilirler.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: